Վերջին Նորությունները

ՇՆՈՐՀԱՎՈՐՈՒՄ ԵՆՔ
ՀՀ կառավարությունը հաստատել է ՀԱՊՀ ռեկտորի պաշտոնում Գոռ Վարդանյանի ընտրության արդյունքները

   ՀՀ կառավարությունը մայիսի 3-ին գրավոր քվեարկությամբ հաստատել է «Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան» հիմնադրամի ռեկտորի պաշտոնում Գոռ Վարդանյանի ընտրության արդյունքները:

   Որոշման մեջ նշվում է, որ նախագծի ընդունումը կնպաստի «Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի բնականոն գործունեությանը, բուհի ընթացիկ ղեկավարման իրականացմանն ու հոգաբարձուների խորհրդի որոշումների պատշաճ կատարմանը ընտրված ռեկտորի կողմից:

   Հիշեցնենք, որ մարտի 15-ին՝ ժամը 12:00-ին, Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի թիվ 1 մասնաշենքի 1301 դահլիճում տեղի է ունեցել Հոգաբարձուների խորհրդի նիստ՝ նախագահ Հովիկ Մուսայելյանի գլխավորությամբ: Նիստի օրակարգային առաջին հարցն էր ՀԱՊՀ ռեկտորի թափուր պաշտոնի մրցույթի քվեարկության երկրորդ փուլի անցկացումը։ Նիստին մասնակցում էին Խորհրդի 32 անդամներից 23-ը:

   Վարդանյանը փակ, գաղտնի քվեարկությամբ 17 ձայն էր ստացել։

Խոր վշտով հայտնում ենք, որ 2021թ. ապրիլի 26-ին, կյանքից հեռացավ երկրաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, անվանի գիտնական

ԷՄՄԱ ՍԱՂԱԹԵԼՅԱՆԸ

   Էմմա Սաղաթելյանը ծնվել է 1929թ. ապրիլի 4-ին։ Գերազանցությամբ ավարտել է Մայակովսկու անվան դպրոցն ու Երևանի պետական համալսարանը՝ դառնալով Հայկական ԽՍՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ասպիրանտ։

   1958թ. Էմմա Սաղաթելյանը պաշտպանել է միներալոգիական թեմայով թեկնածուական ատենախոսությունը, իսկ 1974-ին ստացել երկրաբանական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։ Հեղինակել է ավելի քան 80 գիտական հոդվածներ, եղել է մեկ մենագրության հեղինակ և երեք գրքերի համահեղինակ։ Նրա գիտական վաստակը մեծ գնահատանքի է արժանացել ոչ միայն Հայաստանում և Խորհրդային Միությունում, այլև աշխարհի բազում երկրներում։

   Նրա գիտական գործունեությունը դեռևս 70-ական թվականներից լայն լուսաբանվել է միջազգային մամուլում և հատկապես գիտական պարբերականներում։ Իսկ 1978թ. Քեմբրիջի համալսարանի «Ով ով է։ Աշխարհի կանայք» կենսագրական բառարանում հրապարակվել է նաև հայազգի գիտնականի կենսագրությունը։

   Էմմա Սաղաթելյանի ղեկավարած գիտական խումբն աչքի է ընկել Երկրի էներգաակտիվ ցանցավոր կառույցների (Հարթմանի ցանց) երկրաբանական և երկրատիեզերական նշանակության բացահայտմամբ, իսկ համաշխարհային ճանաչում ստացած երկրորդ աշխատությունը Սպիտակի երկրաշարժի նյութի հիման վրա ռադիացիոն վտանգի սեյսմիկ գործոնի ուսումնասիրությունն էր։ Մինչ այդ՝ դեռևս 1964 թվականին, Էմմա Սաղաթելյանը առաջ էր քաշել Հայաստանի հրաքարային (պիրիտային) հանքավայրերի ձևավորման նոր կոնցեպտը, որը սկզբում մերժվել է խորհրդային գիտնականների կողմից, բայց տասը տարի անց՝ Սվերդլովսկում կայացած համամիութենական գիտաժողովի ժամանակ հաստատվել։ Էմմա Սաղաթելյանի դոկտորական ատենախոսության («Հայաստանի պիրիտային հանքավայրերի ձևավորման պայմանները») մեծ մասը այնուհետև տեղ է գտել «ԽՍՀՄ պիրիտային հանքավայրերը» գրքում։

   Էմմա Սաղաթելյանը երկար տարիներ ղեկավարել է Հայաստանի պոլիտեխնիկական համալսարանի Լեռնային ֆակուլտետի Միներալոգիայի ամբիոնը։ Մանկավարժական գործունեության մի քանի տասնամյակների ընթացքում նա կրթել է երկրաբան գիտնականների մի քանի սերունդներ։

   Տաղանդաշատ գիտնականը պարգևատրվել է «Անանիա Շիրակացի» մեդալով և Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի 75-ամյակի հուշամեդալով։

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՔԱԳՈՐԾՆԵՐԻ ԵՎ ՄԵՏԱԼՈՒՐԳՆԵՐԻ ՄԻՈՒԹՅՈՒՆ

 

ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ ՄԱՍՆԱԳԵՏՆ ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅԱՆ
ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏՈՒԹՅԱՆ ԲԱՐՁՐԱՑՄԱՆ ՈՒՂԻՆԵՐ Է ՆԱԽԱՆՇՈՒՄ

   Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի «Լեռնային գործ և շրջական միջավայրի պահպանություն» ամբիոնում տեղի ունեցավ հայցորդ Լիլիթ Եղիազարյանի ատենախոսության նախնական քննարկումը (ղեկավար տ․գ․դ․, պրոֆեսոր Ա․ Հովհաննիսյան)։

   Հետազոտությունը վերաբերում էր բացահանքի արտադրական գործընթացների պարամետրերի լավարկման հետևյալ հարցերին.

   - հորատապայթեցման աշխատանքների ծավալների ապահովման նպատակով հո­րատ­ման հաստոցների աշխատանքային ռացիոնալ ռեժիմի կազմակերպման հիմնա­վո­րում,

   - բացահանքում հանքաքարի ընտրողական հանույթ ապահովող հանքաստիճանի հորա­տա­պայ­թեցման նոր տեխնոլոգիայի մշակում,

   - բացահանքում ավտոինքնաթափերով և ժապավենային փոխակրիչով հանքաքարի տեղափոխման համակցված եղանակի կիրառման նպատակահարմարու­թյան հիմնավորում։

   Ուրախալի է նկատել, որ ապագա գիտնականի հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել բացահանքով մշակման ենթակա կամ մշակվող մետաղական հան­քա­վայ­րերի արդյունաբերա­կան գնահատման աշխատանքներում և շահագործման նա­խագ­ծերում, որոնց կիրառումը կապահովի հանքային արտադրության արդյունավետու­թյան զգալի աճը։

ՈԼՈՐՏ
ԸՆԴԵՐՔՕԳՏԱԳՈՐԾՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

   Անհնար է գերագնահատել մարդկության զարգացման գործում ընդերքի հարստության հսկայական նշանակությունը:

   Ժամանակի ընթացքում այդ նշանակությունը բազմակի մեծանում է կախված օգտակար հանածոների պաշարների սպառումից և դրանց սպառողական աճից: Վերջինս կապված է երկրագնդի բնակչության անշեղ հավելաճի և տեսակարար սպառողական աճի (հատկապես զարգացող երկրներում) հետ:

   Սպառողական աճը, իր հերթին, անխուսափելիորեն բերում է միներալային ռեսուրսներից ապրանքների արտադրության գնի աճի, ինչը կապված է վատ բնական պայմաններով ներկայացված հանքավայրերի և դրանց մասերի պաշարների արդյունաբերական յուրացման ներգրավման հետ:

   Վերոշարադրյալը ցույց է տալիս ընդերքօգտագործման առանձնահատկությունների միայն մի մասը, իսկ առավել ամբողջական ներկայացված է ստորև:

  1. Ճնշող մեծամասնությամբ դեպքերում տեսողաբար անհնար է բացահայտել այս կամ այն տարածաշրջանում միներալային ռեսուրսների առկայությունը: Դրանց հայտնաբերումը իրականացվում է երկրաբանության, երկրաֆիզիկայի, երկրաքիմիայի, միներալոգիայի (հանքաբանության), ստրատիգրաֆիայի (շերտագրության), տեկտոնիկայի, պալեոանթալոգիայի (հնէաբանության) և գիտական մի շարք այլ ոլորտներում խորը և համալիր հետազոտությունների հիման վրա:

2.Հայտանաբերվող արդյունաբերական օբյեկտի երկրաբանական ուսումնասիրությանն ուղղված ներդրումների ռիսկի նվազեցման նպատակով հաջորդաբար, ըստ առանձին փուլերի, իրականացվում են երկարատև աշխատանքներ:

3.Երկրաբանահետախուզական աշխատանքները իրականացվում են բաց և ստորգետնյա լեռնային փորվածքների անցկացմամբ ու սյունակային հորատման հորատանցքերի հորատմամբ, որոնց գումարային երկարությունը հաճախ հասնում է տասնյակ կիլոմետրերի: Ընդ որում հետախուզական ցանցի օպտիմալ խտությունը սերտորեն կապված է հանքավայրի չափերի, դրա երկրաբանական կառուցվածքի բարդության աստիճանի, օգտակար հանածոյի արժողության հետ:

  1. Հետախուզական փորվածքներում օգտակար հանածոյի և պարփակող ապարների զանգվածից վերցվում են տարբեր նմուշներ:
  2. Մասնագիտացված լաբորատորիաներում ուսումնասիրվում են օգտակար հանածոյի և պարփակող ապարների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, միներալային կազմը, որակական բնութագրերը, ինչպես նաև հանքային հումքի վերամշակման (հարստացման) տեխնոլոգիաների տարբերակները:

6.Յուրաքանչյուր փուլի ավարտից հետո իրականացվում է հանքավայրի երկրաբանատնտեսագիտական (արդյունաբերական) գնահատում՝ աշխատանքների շարունակման նպատակահարմարության հիմնավարմամբ և օգտակար հանածոյի հաշվեկշիռային ու արտահաշվեկշիռային պաշարների եզրագծման և հաշվարկման համար կոնդիցիայի պարամետրերի որոշմամբ:

  1. Գնահատման յուրաքանչյուր փուլում որոշվում են սերտորեն փոխկապակցված և փոխպայմանավորված բարդ խնդիրներ. հանքավայրի մշակման և բացման եղանակի ընտրում, օգտակար հանածոյի արդյունահանման և վերամշակման օպտիմալ տեխնոլոգիաների հիմնավորում: Ընդ որում որոշվում են այնպիսի առանձնահատուկ ցուցանիշներ, ինչպիսիք են արդյունահանման ժամանակ օգտակար հանածոյի աղքատացման և կորուստների գործակիցները, խտանյութի ելքը, օգտակար բաղադրիչների կորզման գործակիցները, խտանյութում և հարստացման պոչանքներում մետաղների պարունակությունները: Հետևաբար, եթե, օրինակ, ամբողջովին միանման մեքենաշինական կամ հաստոցաշինական գործարաններ կարելի է կառուցել և շահագործել Երկրագնդի ցանկացած կետում, ապա հանքահարստացման կոմբինատի դեպքում դա հնարավոր չէ:
  2. Տեխնիկատեխնոլոգիական հաշվարկների օգտագործմամբ իրականացվում է լեռնատրասպորտային սարքավորումների թվաքանակների հաշվարկ, որոշվում են կապիտալ ներդրումները, հանքաքարի արդյունահանման և վերամշակման ինքնարժեքները, ինչպես նաև 1 տ հանքաքարի կորզվող արժողությունը, շահույթը և այլ տնտեսական ցուցանիշներ:
  3. Ի տարբերություն տնտեսության այլ ճյուղերի հանքարդյունաբերական ձեռնարկության «ծառայության» ժամկետը սահմանափակ է. այն որոշվում է հանքավայրի օգտակար հանածոյի շահագործական պաշարների և հանքաքարի արդյունահանման տարեկան արտադրողականության հարաբերությամբ:

   Ընդերքօգտագործման (հանքավայրերի երկրաբանական ուսումնասիրություն և արդյունաբերական յուրացում) նշված առանձնահատկությունները թույլ են տալիս կատարել հետևյալ եզրահանգումները.

- երկրաբանահետախուզական աշխատանքների և ընդերքի օպտիմալ յուրացման խնդիրների օբյեկտիվ լուծումները հնարավոր են միայն երկրաբանական, տեխնիկական, տեխնոլոգիական և տնտեսական տեսակետների պարտադիր սերտ զուգակցման հաշվառմամբ,

- ընդերքօգտագործման տնտեսագիտությունը (էկոնոմիկան) առավել ընդհանուր և բարդ է:

   Այդ իմաստով չափազանց ուշագրավ է ակադեմիկոս Վ. Վ. Ռժևսկու անկեղծ խոսքը, որը տեղ է գտել “Горный Журнал” պարբերականի էջերում: Հեղինակը զղջացել է, որ ինքը «Լեռնային գիտությունը» համարել է միայն տեխնիկական և տեխնոլոգիական ոլորտ և ոչ թե տնտեսագիտական:

 

Էջը ներկայացրել է տեխնիկական գիտությունների

դոկտոր, պրոֆեսոր ԱՐՄԵՆ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԸ

«Հայաստանի հանքագործների և մետալուրգների միությունը» իրավաբանական անձանց միություն է: Ստեղծվել է հանքամետալուրգիայի համալիրի միության անդամների ձեռնարկատիրական գործունեությունը համակարգելու, ինչպես նաև ընդհանուր գույքային շահերը ներկայացնելու և պաշտպանելու նպատակով:

Հետադարձ կապ

Էլ.փոստ: info@miningmetal.am

Էլ.փոստ: hanqmet@mail.ru

Հեռ: +374 (91) 49-03-46

Հեռ: +374 (94) 49-03-46

Ֆաքս: +374 (10) 46-22-29

Հասցե: Հայաստան,Երևան,Արտաշիսյան 10